Sinop Belediyesi tarafından yapılan yeni dolmuş durağı, ilk bakışta modern ve estetik bir tasarım izlenimi veriyor. Ancak mesele yalnızca görünüşten ibaret değil. Asıl önemli olan, bu durağın gerçekten vatandaşın ihtiyaçlarına cevap verip vermediğidir.
Söz konusu durak, eski Jandarma Alay Komutanlığı’nın önünde, Bahçeyolu Sokak üzerinde bulunuyor. Kent merkezinde yoğun kullanılan bir noktada yer alan bu durağın, özellikle yağışlı ve rüzgârlı havalarda ne kadar işlevsel olduğu ise tartışma konusu.
Bugün bu durağın fotoğrafını çekerken dolmuş bekleyen birçok kişiyle sohbet etme fırsatı bulduk. Dikkat çeken nokta şuydu:Neredeyse herkes aynı durumdan şikâyet ediyordu. Yağmur yağdığında içeride oturmanın mümkün olmadığını, rüzgârın her yönden içeri girdiğini ve uzun süre beklemenin zorlaştığını ifade ettiler. Üstelik birçok kişi, bu konuda seslerinin yeterince duyulmadığını da dile getirdi.
Sinop’un iklimini bilen herkes bilir; Karadeniz’de yağmur yalnızca yukarıdan yağmaz. Gündoğrusu da serttir, karayel yağmuru da. Yağmur rüzgârla birlikte yana savrulur. Bu nedenle dört tarafı açık bir durak tasarımı, özellikle kış aylarında insanları korumaktan uzak kalmaktadır.
Durak dediğimiz yer yalnızca bir mimari unsur değildir. Yaşlıların, öğrencilerin, işe yetişmeye çalışan insanların kısa süreliğine de olsa korunabildiği bir kamusal alandır. Estetik elbette önemlidir; ancak işlevsellik olmadığı zaman modern görünüm tek başına yeterli olmaz.
Türkiye’nin farklı şehirlerinde bunun başarılı örnekleri bulunmaktadır. Birçok kentte yağmur ve rüzgârı kesen korunaklı tasarımlar tercih edilmektedir. Sinop gibi yağışlı ve rüzgârlı bir kentte ise bu ihtiyaç daha da belirgindir.
Aslında toplumcu belediyecilik anlayışında temel ilke şudur:Bir iş yapılmadan önce halkın görüşünü almak ve o hizmeti kullanacak insanların deneyimini sürece dâhil etmektir. Çünkü kamusal alanlar masa başında değil, günlük hayatın içinde şekillenir.
Belki de en sağlıklı yöntem şudur:Bu durağın bu şekilde yapılmasına karar verenler, sert rüzgârlı ve yağmurlu bir günde araçlarıyla buraya gelsinler. Konforlu bir ortamdan çıkıp, bu durağın içinde yağmurun ve rüzgârın altında 10–15 dakika beklesinler. O zaman “konsepte uygunluk” ifadesinin mi, yoksa insan konforunun mu daha önemli olduğu daha net anlaşılacaktır.
Çünkü şehir planlamasında gerçek ölçü; projeyi çizenlerin konforu değil, o projeyi her gün kullanan insanların deneyimidir.
Bu yazı bir eleştiri olduğu kadar bir davettir. Amaç suçlamak değil; yapılan hizmetin daha kullanışlı hale gelmesini istemektir. Küçük düzenlemelerle bu durak gerçekten işlevsel hale getirilebilir.
Çünkü şehirler tasarımlar için değil, insanlar için vardır.
